De kracht van het doorvragen

woman-690036_1280

Als kind is mij geleerd om niet teveel vragen te stellen. Vooral niet aan volwassenen. Dit was onbeleefd. Aangezien ik nogal nieuwsgierig was, was dit een lastige opgave.

Na afronding van mijn VWO, ben ik Psychologie gaan studeren aan de Radboud Universiteit. Al vrij snel kregen we tijdens het vak ‘Academische Vaardigheden’ het onderdeel ‘Gespreksvaardigheden’. Door middel van rollenspellen, oefende ik met mijn studiegenoten om een gesprek te voeren volgens de LSD-techniek: Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. Tijdens de gesprekken mochten we ook daadwerkelijk alleen Luisteren, Samenvatten en Doorvragen. We mochten alleen E-in vragen stellen. Dit zijn vragen waarbij je in de vraagstelling aansluit op wat je gesprekspartner heeft gezegd. Je vraagt dus door in de diepte en blijft binnenin zijn referentiekader.

Op het moment dat je tijdens de toetsing per ongeluk een E-ex vraag stelde (een vraag over een nieuw aspect. Je vraagt dus niet door op wat je gesprekspartner heeft gezegd.), kreeg je een strafpunt. Bij een x-aantal strafpunten zou je zakken voor het onderdeel ‘Gespreksvaardigheden’ en moest je een herkansing aanvragen. Tijdens de toetsing haalde ik een 7. Inmiddels was ik redelijk gedrild in de LSD-vaardigheden.

Na een aantal jaar studeren aan de universiteit, ben ik overgestapt naar de opleiding Toegepaste Psychologie aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Ook hier was LSD één van de belangrijkste basisgespreksvaardigheden. Tijdens alle gesprekken en performance assessments moest je laten zien dat je deze vaardigheden beheerste. Tijdens mijn stages, kon ik deze vaardigheden in de praktijk brengen. Ik kwam erachter dat deelnemers redelijk veel persoonlijke zaken kwijt wilden, als je er maar op doorvroeg. Toen ik in mijn laatste jaar van mijn opleiding zat, mocht ik als Trainer Basiscommunicatie de nieuwe eerstejaars drillen in deze krachtige vaardigheden.

Nadat ik was afgestudeerd, kwam ik in de beroepspraktijk terecht. Tijdens mijn tweede baan als Recruiter en Accountmanager (Intercedent), heb ik mijn gesprekstechnieken en vooral het doorvragen flink moeten inzetten. Van kandidaten moest ik o.a. precies weten waar ze wel en geen ervaring mee hadden, wat hun ambities waren, in welke situatie ze op dat moment zaten en waarom ze op dat moment op zoek waren naar een baan. Op elk antwoord moest ik doorvragen. Om het complete beeld te krijgen en dit complete beeld met de opdrachtgever te kunnen delen.  Ook bij de opdrachtgever moest ik overal op doorvragen om o.a. goed te weten wat de functie inhield en wat zij belangrijk vonden in een kandidaat. Dit om de juiste kandidaten te kunnen voorstellen.

Ondanks dat ik tijdens mijn opleidingen en stages gedrild was in deze vaardigheid, moest ik eraan wennen om daadwerkelijk overal op door te vragen. Ik dacht dat ik dit goed kon, maar in de praktijk bleek dit toch lastig te zijn. Tijdens mijn eerste weken kwam ik er regelmatig na een telefoongesprek achter dat ik bepaalde informatie miste. Ik had er niet op doorgevraagd. De ene keer, omdat ik er niet alert genoeg op was geweest en de andere keer omdat ik dacht dat doorvragen onbeleefd zou zijn. Op momenten dat ik dacht dat het brutaal zou zijn om door te vragen, moest ik die gedachte opzij zetten en gewoon vragen. Ik had die informatie namelijk nodig om goed mijn werk te kunnen doen en de juiste mensen te kunnen voorstellen aan mijn opdrachtgevers. Negen van de tien keer kreeg ik ook gewoon reactie op mijn vragen. Slechts af en toe wilde een kandidaat of opdrachtgever geen antwoord geven op de betreffende vragen. Elk met hun eigen redenen hiervoor. Ik leerde hiermee omgaan en een gepast antwoord te geven.

Al vrij snel is het schaamteloos doorvragen een tweede natuur van me geworden. Mede door mijn nieuwsgierige en geïnteresseerde aanleg.

Een aantal tips voor professioneel doorvragen:

  • Zet je belemmerende gedachten en overtuigingen opzij. Jij hebt de betreffende informatie nodig om verder te kunnen.
  • Zoek naar aanknopingspunten om op door te vragen en wees hier alert op. Bijvoorbeeld bij vage antwoorden, subjectieve antwoorden, aannames, zinnen met ‘moeten’ of ‘kunnen’ en algemene waarheden.
  • Stel open vragen.
  • Doe geen aannames en ga niet interpreteren.
  • Vraag door op twijfel-woorden, zoals ‘misschien’, ‘wellicht’, ‘wel’ goed, ‘toch’ etc.
  • Confronteer bij tegenstrijdigheden: Vat beide uitspraken samen en vraag erop door.

Meer lezen:

Deze tekst is in aangepaste vorm tevens te lezen op de HAN-website!

2 gedachten over “De kracht van het doorvragen

Geef een reactie